Funtzioak 

Funtzio berriak zehaztea ahalbidetzen duela da WIRIS en ezaugarri baliotsuenetariko bat, horrela, sortutako funtzioek WIRIS ek jadanik dituenen trataera bera izango dute. Funtzio horien argumentuak edozein objektu matematiko izan daitezke.

Atal honetan funtzioak nola definitu eta nola erabiltzen diren ikusiko dugu. Matematiketan oinarrizkoak diren aldagai errealeko hainbat funtzio ere ikasiko ditugu, WIRIS ek jadanik badituenak.

>>azkar   
 Funtzioen definizioa  
 Funtzio errealak  erro karratu erro trigonometrikoak
exponentzial logaritmo balio absolutua
zeinu maximo minimo

 Funtzioen definizioa

Funtzioak definitzeko, :=ikurra erabiliko dugu, teklatuarekin edo ondorengo ikonoarekin sortuko duguna: . Ikur horren ezkerrean funtzioaren izena idatziko dugu eta, jarraian, funtzioaren argumentuen zerrenda giltzen artean. Eskuinean, funtzioaren muina idatziko dugu, hau da, argumentuekin egin nahi izango ditugun eragiketak.

Funtzioek nahi adina argumentu eduki ditzakete edo bat ere ez. Funtzioaren gorputzean, definitutako beste funtzio batzuk erabil daitezke. Funtzioa balio zehatz batzuei aplikatzeko, funtzioaren izena idatziko dugu eta, jarraian, argumentuen balioak komaz bereizita eta giltzen artean (horrela esaten zaio egitura horri: Sekuentzia).

Definituta ez dagoen funtzio bat aplikatzen saiatzen bagara, ez du kalkulurik egiten.

Aurreko adibideko f funtzioak argumentu bakarra du, baina, esan dugun bezala, argumentuen kopurua zenbaki negatiboa ez den edozein izan daiteke. Gainera, funtzio berak definizio bat baino gehiago eduki ditzake jasoko dituen argumentuen arabera.

Funtzio batek definizio bat baino gehiago eduki ditzake haren argumentuen eremuaren arabera. Zehazteko, funtzioaren definizioan, haren argudio baten eremua, argumentua idatziko dugu eta gero : eta bigarren eremuaren izena. Funtzioa objektu zehatz baterako ere defini dezakegu. Ondorengo adibideek aukera horiek guztiak azaltzen dituzte. Ikus dezagun nola definiziokomandoak, funtzio bati aplikatutakoan, funtzio horren definizioak ematen dizkigun.

Aplikazio eremu batentzat modu batera eta eremuaren beste azpimultzo batentzat beste modu batera ebaluatuko den funtzioa definitzeko komando baliagarria da egiaztatu. Funtzioaren argumentuaren artean eta := ikurraren artean idatzi behar dugu, honela: egiaztatu <condición>, non <condición> adierazpen booleatarra den hau da, ziur edo faltsubezala ebaluatu ahal izango den adierazpena), funtzioaren argumentuetan oinarrituta sortzuko dena. Horrela, haiekin, funtzioak zatika definitu ahal izango ditugu, hala ere, elementu analitikoak ez dira bihurtzen (ebaluatu daitezke, baina ez limiteak kalkulatu, deribatu, integratu).

Funtzioei eman ahal dizkiegun izenak kunnen geven aldagaiei eman ahal dizkiegun izenen forma bera dute. aldagaiak.

Funtzioak, WIRISeko beste edozein objektu bezala, haiei ematen zaien izenarekiko independenteak diren elementuak dira. Esaterako, zenbaki bat eman eta karratua kalkulatzen eta 1 gehitzen dion funtzioa, dagoen bezala erabil daiteke, nahiz eta askotan, errazago lan egiteko, hari izen bat ematea komenigarria izango den. Izenik emango ez diogun funtzioari anonimo esaten zaio. Funtzio anonimoak ikono bidez adierazten dira, --> en baliokidea dena, haren argumentuak giltza artean, --> sinboloaren ezkerrean eta sinboloaren eskuinean funtzioaren gorputza idatziz. Ikus dezagun nola definizio ek, aurreko adibideetan ikusi den bezala, funtzio anonimoen zerrenda bat ematen digun.

Funtzio bat definitu badugu eta hura aske utzi nahi badugu, ondorengo koandoa aplikatu beharko diogu: garbitu.


 Funtzio errealak

Aurretik WIRIS en definituta dauden zenbait funtzio erreal ikusiko ditugu orain, matematikako oinarrizko funtzioei dagozkienak.


erro karratu:  ikonoa , komandoa errok edo erro_karratu

Jasoko duen argumentuaren erro karratua kalkulatzen du. Zenbaki baten erro karratua kalkulatzeko beste modu bat da egitea zenbakia ber 1/2. komandoa errokak edo erro_karratuak ek zenbaki erreal baten erro karratu guztiak kalkulatzen dituzte.


erro:  ikonoa , komandoa erro

Kalkulatu ngarren erroa x-i, non x lehen argumentua den (ikonoa erabili badugu, kutxa nagusikoa) eta n bigarrena den (goiko kutxakoa). Aurreko kasuan bezala, ngarren erroa kalkulatzea x ber hauxe egitea bezala da: 1/n. erroak komandoak erro konplexu zenbaki erreal baten erro konplexu (edo erreal) guztiak kalkulatzen ditu.


trigonometrikoak: 

Hauek dira funtzio trigonometrikoak:
sin cos tan
cosec sec cotan

Honakoei dagozkie, hurrenez hurren: sinua, kosinua, tangentea, kosekantea, sekantea eta kotangentea. Funtzio horien argumentua radianetan ematen da. Gradoak erabili nahi baditugu, şikurraren bitartez egingo dugu, hemen dagoena: Unitateak.

Funtzio trigonometrikoen alderantzizko hauek ditu WIRIS ek:
asin acos atan

Hauei dagoezkie, hurrenez hurren: arkosinua, arkokosinua eta arkotangentea. Funtzio horien argumentua zenbaki erreala da. Horien guztien emaitza funtzioaren zehaztapena da, radianetan emango dena (poltsikoetako kalkulagailuek eman ohi dituzten sin -1, cos -1 i tan -1teklen berberak). Emaitza gradutan nahi badugu, ondorengo funtzioa erabiliko dugu: bihurtu.


exponentzial:  komandoa exp , ikonoa edo

Funtzio esponentziala bere argumentu bakarrean aplikatzean lortzen den emaitza kalkulatzen du (hau da, e zenbakia argumentuarekin berretzean lortzen den zenbakia). ikonoarekin balio zehatzak lortzen dira (hau da, ebaluatu gabekoak) eta ekin, ordea, gutxi gorabeherako balioak. WIRIS ek esponentzial konplexua ere badu.


logaritmo:  komandoa ln edo log

Aurreko komanduek argumentu bakarra jasotzen badute, logaritmo nepertarra eta hamartarra kalkulatuko dute, hurrenez hurren. Baldin log komandoak bi argumentu jasoko ditu, a eta b, a ren ondorengo oinarria duen logaritmoa kalkulatuko dute: b.

logb(a) k a ren ondorengo oinarria duen logaritmoa kalkulatuko dute: b. Baliokidea da: log(a,b). Gogora dezagun azpiindize bat sortzeko


balio absolutua:  ikonoa , komandoa absolutu

Argumentuaren balio absolutua kalkulatzen du.


zeinu:  komandoa zeinu

Zenbaki errealaren ikurra lortzea ahalbidetzen du. Zenbakia positiboa abda, 1 emango du eta negatiboa bada, -1. Bietako bat ere ez bada, 0.


maximo:  komandoa maximo edo max

Funtzioak jasotzen dituen argumentuen handiena kalkulatzen du. Argumentua Zerrenda edo Bektorebada, haren elementuen handiena kalkulatzen du.


minimo:  komandoa minimo edo min

Funtzioak jasotzen dituen argumentuen txikiena kalkulatzen du. Argumentua Zerrenda edo Bektorebada, haren elementuen txikiena kalkulatzen du.

powered by WIRIS
(c) maths for more sl. Todos los derechos reservados. Ohar legala