Estatistika Deskriptiboadatuak biltzeaz, haiek aztertzeaz eta emaitzak grafikoen edo parametro estatistikoen kalkuluaren bitartez, datuen osotasuna adierazteko joera duten zenbaki gutxi batzuk, aurkezteaz arduratzen den estatistikaren atala da. Gainera, askotan ezinezkoa da aldagai baten balioa populazioaren elementu guztientzat ezagutzea eta, kasu horietan, lagin baten datuak jasotzen dira, populazio osoaren ezaugarri batzuei buruzko informazioa biltzeko erabiltzen den populazioaren zatia. Egoera horretara egokitzen dira atal honetako prozedurak.

Beste batzuetan, Estatistika Deskriptiboaren behaketak ausazko esperimentu baten bitartez aurkitutako balioei dagokie. Kasu horretan, emaitzen laginaren helburua esperimentua arautzen duen eredu teorikoa zehaztea da.

Estatistika arloan, wiris ek beti erabiltzen ditu enbaki hamartarrak, beste arloek ez bezala, ohiko praktika jarraitzeko.

3 zero eta 4 bat dituen lagin bat nola irudika daitekeen ikusten dugu.

Lehen kasuan, laginaren elementuak dituen Zerrenda bat hartu dugu aztergai; bigarrenean, balio bakoitza zenbat aldiz azaltzen den adierazten duen Zatitzaile bat. Orain, laginekin egin ditzakegun zenbait eragiketa ikusiko ditugu.

Aurkezten bukatzeko, ausazko hainbat aldagai taldeka daitezkeela esan nahi dugu, honakoaren bidez: Zatitzaile. Gaitasun horren azalpena Laginanitz -en aurki daiteke, aurkibidean.

Aurrera egin aurretik, ikus ditzagun hobeto ulertzeko zenbait adibide:

Funtzioak

Atal honetan, wiris ek datuen multzo bati aplika diezazkiokeen funtzioak azalduko ditugu (aldagai estatistikoari aztertuak), x={x₁,x₂,...,x_n}.

batezbesteko:  komandoa batezbesteko non n=luzera(x).

batezbesteko geometriko:  komandoa batezbesteko_geometriko non n=luzera(x).

batezbesteko harmoniko:  komandoa batezbesteko_harmoniko non n=luzera(x).

bariantza:  komandoa bariantza Aldakuntza definizio inferentzialaren arabera kalkulatzen du. Hau da, non n=luzera(x),  mx=batezbesteko(x).

desbiderapen estandar:  komandoa desbiderapen_estandar non n=luzera(x), mx=batezbesteko(x).

erdibideko:  komandoa erdibideko Baldin x1,x2,...,xn lagin ordenatua da eta xk   bai  n=2k-1 (xk+xk+1)/2   bai  n=2k bikotez dago osatua, non k zenbaki osoa den. Lagina ordenaturik ez badago, ordenatu eta aurreko definizioa aplikatu beharra dago.

koartil:  komandoa koartil Lagin baten koartilak kalkulatzen ditu. Aurkibidean begiratu koartil terminoaren definizio osoa.

moda:  komandoa moda Kalkula ezazu laginean gehen ateratzen den balioa zein den. Gehien balio bat baino gehiago azaltzen badira, moda balio guztiak iltzen dituen zerrenda azalduko zaigu.

Bi aldagaietako funtzioak

wiris ek argumentu bezala aldagai biko datuak dituen lagina hartzen duten funtzioak dauzka, hau da, (x₁,y₁),(x₂,y₂),...,(x_n,y_n). Datuak aldagai bakoitzarentzat bananduta sar badaitezke ere, bi aldagaiko datuak direla pentsatu behar dugula izan behar dugu kontuan adibideotan.

Aldagai biko datuen komando guztiek argumentu bezala izan dezakete puntuen zerrenda bat zenbakien bi zerrenda ordez. Modu nahiko naturalean hartzen du wiris ek puntuen abzisak lehen aldagaiaren balioak direla eta ordenatuak bigarrenarenak.

kobariantza:  komandoa kobariantza non mx=batezbesteko(x), my=batezbesteko(y).

korrelazio:  komandoa korrelazio Lagin bateko bi aldagaiko datuen multzoaren Pearson korrelazioko koefizientea kalkulatzen du. Parametro horrek lagin baten eta beste baten artean dagoen "erlazio lineala"-ren maila adierazten du.

erregresio zuzen:  komandoa erregresio_zuzen Datu lagin bat emanda (x1,y1),(x2,y2),...,(xn,yn), karratu txikienen metodoaren bitartez ondorioztatu den erregresio-zuzena kalkulatzen du, x aldagai iragarletzat hartuz eta y erantzun bezala.